Thiết Kế Cảnh Quan- Những Nguyên Tắc Cơ Bản

 Thiết Kế Cảnh Quan- Những Nguyên Tắc Cơ Bản

Thiết kế cảnh quan cần có những triết lý để dẫn đường và một số nguyên tắc tạo ra cái sườn để nương theo. Nếu so với thiết kế nhà thì thiết kế cảnh quan sẽ không có nhiều nguyên tắc bằng. Vì thế các nhà thiết kế luôn có nhiều ý tưởng, thỏa sức sáng tạo hơn đối với một khu vườn. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có một vài nguyên tắc khó có thể bị phá vỡ trong lĩnh vực thiết kế hạng mục cảnh quan. Tuân theo những nguyên tắc sau thường cho ra những kết quả mỹ mãn, đạt yêu cầu.

Nguyên tắc thứ nhất – Không gian kín tối thiểu

Đây giống như là luật trong thiết kế hơn là nguyên tắc. Luật “không gian kín tối thiểu” áp dụng với mục đích tạo cảm giác cho người đứng trong khuôn viên vườn thực sự được bo kín, tránh tạo những điểm trống trải hay lỗ hổng. Nói cách khác, khi bạn đứng bất kể vị trí trong 1 khuôn viên vườn, thiết kế phải tạo cho bạn cảm giác những cái cây trong vườn đang vây quanh mình.

Để tạo cảm giác này, luật chỉ rõ “chiều cao của vật thể (cây cối, đài phun nước tiểu cảnh, hàng rào vv) tối thiểu phải bằng 1/3 bề ngang của tầm nhìn. Ví dụ: tại vị trí bạn đứng có thể nhìn được 18 m bề ngang khu vườn thì trong tầm mắt nên có những cây cao 6 m nằm tương đối tại vị trí 18 m bề ngang đó.

Nguyên tắc cổ xưa này thực chất là luật trong cách thiết kế. Khi ngày xưa, các pháo đài thời kì phục hưng được thiết kế với chiều cao tương xứng với diện tích mà nó bo kín, tạo cảm giác an toàn (và cũng thực sự an toàn) cho binh lính đồn trú bên trong. Với chiều cao tương xứng tỉ lệ 1/3 hoặc hơn, khả năng phòng thủ những đợt tấn công bằng pháo cannon tăng lên. Sẽ rất khó để câu đạn pháo vào bên trong pháo đài.

Nguyên tắc thứ hai – Bám theo những đường ranh giới

Những đường ranh giới tạo ra trước đó bởi tường rào, hành lang cổng, lối đi lại, bể bơi, cạnh công trình vv luôn là những tiền đề của thiết kế cảnh quan. Tôi chắc chắn ràng những nhà thiết kế vườn trình độ từ nghiệp dư đến chuyên gia đều thích bám theo những lằn ranh giới như vậy và họ luôn bắt đầu với hàng cây mini chạy theo các đường. Câu hỏi là: nếu không thích như vậy thì có được không?

Nếu các nhà thiết kế muốn “tự do”, loại bỏ các đường ranh giới ra khỏi những yếu tố quan trọng khi thiết kế vườn, không nói quá, phần lớn kết quả đều là thảm họa.

Thảm họa theo nhiều kiểu mà bạn có thể tưởng tượng ra. Lối đi là những khúc đường uốn cong mềm mại, hai bên sườn lối đi lại sắp xếp những chậu cây thẳng tắp, những bồn hoa kiểu ô vuông!?

Người thiết kế luôn yêu cái đẹp và sáng tạo nhưng họ cũng khá là tôn trọng nguyên tắc của sự nhất quán. Vì phần cứng của cảnh quan – kiến trúc nhà đã dựng lên trước đó, những hạng mục mềm của cảnh quan dựng sau cũng phải đi theo ý tưởng ban đâu.

Nguyên tắc thứ 3 – Áp dụng tỉ lệ vàng vào thiết kế – Golden Ratio

Toán học và hình học ảnh hưởng rất lớn đến những nền văn hóa ngàn năm của loài người. Khái niệm tỉ lệ vàng đã được quan sát sự hiện diện trong rất nhiều công trình từ Kim Tự Tháp Ai Cập cho đến điện thờ các vị thần đỉnh Olympus Hi Lạp. Từ tỉ lệ vàng, các viên gạch làm ra cho đến ván gỗ lát nền cũng được áp dụng. Và đây là thứ toán học mà chúng ta nói đến: (a/b = b/a + b) hay tỉ lệ 1 : 1.6 giữa 2 cạnh của hình chữ nhật

Áp dụng vào thiết kế vườn? Toán học máy móc làm cho các nhà thiết kế thấy khá là bó buộc nếu bố cục của khu vườn. Nhưng thường họ sẽ áp dụng một cách tinh tế hơn vào các chi tiết tiểu cảnh như mái vòm, giàn leo và hàng rào.

Người ta chẳng bao giờ gọi là vàng nếu không có lý do. Nếu bạn thiết kế một khu vườn hình chữ nhật, hãy nghĩ tới tỉ lệ vàng.

Nguyên tắc thứ 4 – bậc thang tinh tế

Thiết kế những bậc thang ngoài vườn sẽ không giống với trong nhà. Những bậc thang ngoài vườn sẽ phải thật tinh tế dẫn người đi tới các vị trí cao thấp khác nhau. Những bậc thang ngoài vườn phải tuân theo các nguyên tắc sau:

Không nhiều hơn 6 bậc để tránh tạo thành chướng ngại vật trong vườn.

Kết cấu bậc thang X: cao Y: chiều sâu Z: chiều dài

X = 15 – 20 cm

Y = 58 – 2X (nếu X = 15 thì Y = 28 cm)

Z = 1m2 – 1m6 (vừa đủ cho 2 người lớn bước cùng nhau)

Công thức trên được gọi là công thức Thomas D. Church (1902 – 1978) – nhà thiết kế cảnh quan nổi tiếng thế kỉ 20

Nguyên tắc thứ 5: Kích thước hợp lý là do góc nhìn hợp lý

Nhà thiết kế sẽ luôn nhận được những câu hỏi về kích thước của những tiểu cảnh từ khách hàng. Hòn non bộ, tượng đá, cột đèn hay đài phun nước có tiểu tiết như thế nào thì những khách hàng thường không quá phân vân. Tuy nhiên họ lại luôn lựa chọn khó khăn về kích cỡ của chúng. Với họ số tiền bỏ ra sẽ quyết định kích thước !?.

Điều này luôn mâu thuẫn với cách nhà thiết kế lựa chọn kích thước cho tiểu cảnh. Kích thước lớn bắt buộc phải có góc quan sát xa tương ứng và ngược lại! To hay nhỏ không bằng việc bạn chọn góc nhìn ưng ý nhất.

Khi chúng tôi được đề nghị thiết kế hòn non bộ đá thạch cao như bản sao mini của núi Ngũ Hành Sơn tại một nhà thờ tổ. Gia chủ muốn hòn non bộ này nổi bật khi quan sát được từ bên ngoài dinh thự nên đã quyết định làm rất to và cao. Nhưng khi đặt phần thiết kế thô, sự bất hợp lí hiện rõ ràng khi góc nhìn trong nhà thờ không bao quát được toàn bộ tiểu cảnh vườn do hòn non bộ che mất. Gia chủ đổi ý và chúng tôi đã mất khá nhiều công sức chỉnh sửa lại.

Nguyên tắc thứ 6: Ưu tiên to trước nhỏ sau

Đây là quy trình mà người sáng tạo không bao giờ phá vỡ trong thiết kế cảnh quan. Những tiểu cảnh như hồ nước, giàn leo, đài phun nước sẽ không hề nhỏ và tất cả sẽ chiếm một khoảnh vườn khác nhau. Trồng cây cũng vậy, ưu tiên cây to thân gỗ trước, rồi đến cây bụi và cây cỏ. Những tiểu cảnh lớn thường cần máy móc và đôi lúc cần xe cẩu để cho mọi thứ vào đúng vị trí. Nếu bạn làm nhỏ trước lớn sau, khả năng bạn sẽ làm hỏng những tiểu cảnh bé hơn.

Nguyên tắc thứ 7: Trồng cây mật độ dày hay thưa? Quan sát thảm thực vật tại địa phương trước.

Tự nhiên vô cùng khắc nghiệt. Đừng dại dột thiết kế một khu vườn um tùm khi thảm thực vật xung quanh thưa thớt và ngược lại.

Những ý định trái ngược tự nhiên sẽ luôn đánh đổi bằng công sức bỏ ra bảo trì khu vườn sau này. Bạn trồng thảm thực vật quá dày tại nơi cây cỏ thưa thớt hoặc kém đa dạng. Khả năng cao bạn sẽ tốn nhiều thời gian và chi phí cho việc tưới nước, rủi ro hỏa hoạn cũng cao hơn. Bạn trồng thưa thớt nơi thảm thực vật dày, hãy chuẩn bị tinh thần cắt cỏ dại thường xuyên.

Nguyên tắc 8: Thiết kế vườn chưa chắc đã am hiểu sâu về cây cối nhiều vì thế…

Chọn cây để trồng thì dễ nhưng chăm cây cho tốt lại là chuyện khác. Thiết kế hạng mục vườn cũng vậy, những hạng mục mềm như cây cỏ hoa lá thành ra lại là những chuyện khó khăn nhất trong cuộc. Khách hàng nổi hứng trồng cây A cây B thay cho những cây đã hoạch định sẵn trước đó, nhà thiết kế cũng phải bỏ công tìm hiểu trên trời dưới đất về loài cây đó. Chúng có cần nhiều diện tích đất hay không? Trồng chung với cây kia có ổn không? Tuổi thọ? Vv.

Thiên hướng của thiết kế cảnh quan khó hơn thiết kế công trình ở chỗ – bạn không thể nói chính xác được tuổi thọ của 1 công trình cảnh quan. Trồng một cái cây đẹp ở vị trí đẹp không có nghĩa là cái cây tồn tại ở đó được 10 năm, 20 năm. Có những chuyện dở khóc dở cười khi có những cây tươi tốt nhưng ở vị trí xấu và vị trí đẹp lại thì cây lại còi cọc.

Nhà thiết kế cảnh quan không phải là biết tuốt và họ cũng chấp nhận rủi ro trong cách mà họ thiết kế.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 Comment

  1. […] kế sân vườn cần những triết lý và những nguyên tắc cơ bản. Vườn Thông Minh áp dụng triết lý của một vị thầy là “tướng sinh […]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *